Çәmә di әhvoloton - I

Qırdәbıkә:  Camal LӘLӘZOӘ / Şair / Filoloq

Nәzәri ğәboston

Әcәllә mamu hojo dı Xәlilә mamu nәvedәbe. In dıqlә dust vindә ki, kәlxozi sәdr Nәzәr kәlxozi volo kardә, şedәn bә şikayәt. İ ruj, dı ruj, oxoniәdә çı rәyonәdә bәvon votdәn bışәnәn, maştә bomemon. Hәm hamsuә diәdә şikayet hıste, bәy diәbakamon, hәmәn şımә koy hәll bakamon.

In dıqlә dust maştә sәbır kardәni, şedәn bә hamsuә di. Oyo iclas sә be bәçәton dı rәyoni numayәndә piyodә qәdә-qәdә omedәn bә di tәrәf. Bә di rәse kam mandә Әcәllә mamu ikkәrәdә votedә:

- Fatәhә.

Rәyonәdә omә  odәm xәbә sedә:

- Әcәllә mamu, oyo ki ğәboston ni, tı boçi fatәhә  hande?

Әcәllә mamu votdә:

- Ne, oyo ğәboston hıste. Bıvrә çı Nәzәri ğәboston votdәn. Çәmә  sәdır ıştә kıştә heyvonon hәmmә  oyo dәkandәşe. Bәçәy qorә fatәhәm doe...

Çı Mәnsımi ço qılә zoә mardә...

Kanә vaxton bedә. Heybollә dıştә jeni şedә bә dastor bı qandım hore. Jenış tiki nәxoş bedә. Qandım hore bәçәton jen votedә:

- Fәrәci zoә, çımı zü vışqedәni, beşt dastori peqәt bınә çәy vırәdә.

Çәvon dastor horә  vırә çı soy lәmә jinton bedә. Dastori peqәtәdә, bı tәmiz karde qorә ey ekkuәdә Heybollә sә  traxt qınedә bә şәlmoni tini. Heybollә әslәdәn kәçәl be. Bәştә sә  qıle araxçin  әney, әçiyәn miyonә hojo oj әbi. Jәğo ki sәş qınedә bә şәlmoni tini, Heybollә i kәrә “vay” kardә. Qәtedә ıştә sә. Vindә ki, çey sәdә xun parzedә.

Jen xәbә sedә:

- Çiç be merd?

Heybollә votdә:

- Hiççi, çı Mәnsımi (Mәnsım çı jeni pıә nom bedә) çoqlә zoә ikkәrәdә ivrәdә mardә, bәçәy qorә “vay” kardәm...

Aspi xıvand mardә

Ruji çı rujon Әyzәli mamu ro eqınedә bә şәhәr. Xeyli nәvedә, sıs bedә. Omedә nıştdә qıle çayxonәdә. İ iskan çay peşomedә. Çәş kardә, quş kardә, vindә çayçi hәni bәy çay vardәni. Bino kardә iskani bә nәlbәki ekkue “Cirinq, cirinq”. Çayçi imi vindә, bәştә şoqirdi votdә:

- Zә, vindәniş, aspi horoş volo kardә?

Әyzәli mamu ın sıxanon mәsedә, votedә:

- Yazığә aspi çı qıno, çey xıvand mardә, çey xıvand...

Hiç az jәğo әvotim?

İ ruj Әcәllә mamu bәştә zoә Kitobәli “çı dandoni bınәdә çiç beşedә” votedә. Bey heççi haştәni. İmi eçi  hovә zoә, diәdә ve hurmәtin bıә  bırğәdir Şiәllә mәsedә. Bә Әcәllә mamu votedә:

- Day, ayb ni, tı bәştә zoә jәğo sıxanonı votә?

Әcәllә mamu votdә:

- Hiç mәvot, hovә zoә, sütim, evәşim, jәğo votıme. Ağlım sәdә bıәbәy, hiç az jәğo әvotim?

Mәkә  luku

Vәşiә soron bedә. Әcәllә mamu bәştә zoә votedә:

- Lәlә bәştı ğıbon, çı mәkә  luku mәvit. Çәmә  peğәmbәrәn mәkә  luku dı hәvәsi әhey. Şımәnәn ey şin-şini bәhәn.

Әcәllә mamu zoә votedә:

- Lәlә, peğәmbәr yol be, qәdәli?

Әcәllә mamu votedә:

- Hәlbәtdә, peğәmbәr yol be, ve hurmәtinә odәm be.

Әcәllә mamu zoә votedә:

- Jәğoәdә, lәlә, mәkә  luku tı bәhә, çünki tı yoliş, әmә  co şe bahamon.

A, tı şiş, az ısә omedәbim ki ...

Dәlokә Fәrmon omedә dıştә dusti Şiәllә xeyli dardı-dıl kardә. Dәlokә Fәrmon oxoniәdә votedә:

- Imon hәmmә hiç. Qıle şey az ebarde zındәnim. Maştә eştәm, nomoj votdәm, bә jeniәn votdәm beşt, bomı tiki nәfo hozzo bıkә. Bәmı votdә, bı saahat bıdә heyvonon dәvunım, omedәm.

Nomoji sә kardәm, çәş kardәm, quş kardәm, vindәm jen ni. Oxoniәdә mәcbür bedәm tiki nun peqәtdәm bә sumkә nodәm, i ğıçәn bәştә qәv dәnodәm, beşedәm çı kә. Kuçәdә çiç bıvindom çoke? Vindәm jen mandә dı dıqlә jeni sıxan kardә. Mıni vindә votdә:

- A, tı şiş, az ısә omedәbim ki...

Mәlo Ğәni bә ruku şәdә

Çı mәlo Ğәni xeyli pәs, unәn bızış hıst be. İ rüj әvoni kәvşәnәdә ça doәdә nomoji vaxt omedә rәsdә. Dı ruy ovi dastomoj qәtedә, mandә bә nomoj. Bızon, pәsonәn әtrofәdә nәvedәnbәn. Mәlo Ğәni bә ruku şәdә ıştobәn qıle bız bey diәkardәbәn. Ә bız joğo zındә ki, mәlo dey bә kәllә mandә. Omedә i kәllә jedә bә ruku şә mәlo. Mәlo ağıl beşedә çey sәdә. İmi qıle diәroәdә bıә odәm vindә, rә omedә, mәlo çı bızi dasәdә roxnedә, bardә çәvon key.

Çә rujikü mәlo Ğәni co vırәdә nomoj vote tәrq kardә.

Hәni mıni obırәn

Çәmә hamsüә di Kulәtoni odәmon bandi odәmonin. Hardi-hәşi cәhәtdәn bәvon rәsәkәs kam bәbe.

İ ruj rәhmәtdiq Vohid bıştә zoә vәyә kardәbәn. Qıle dı sa kilolığә kәlә jedә bә zәmin, obırede. Әv joğo fikir kardә ki, ın qujd sa faiz bә vәyә bәrәse, hәlә ziodәn bәmande. Vәyә nimәdә bә Vohidi xәbә dodәn ki, bәs çı vәyә qujd joğo şedә әrәsni, rә çarә bıkә. Vohid kumәdә davastә gevә rә bekardә bә kәno, bıredә. Unәn bә Vohidi xәbә dodәn ki, qujdon şin, rәyrә qujd peydokә, yoxsә biyabur bәbeş. Nәnәmardә Vohid әlbәsaahat qıle yolә ğoç peydo kardә, eyәn jedә bә zәmin. Çәğın şedә nışdә toyxonәdә. Şәvi i alәmәdә ey unәn vakardәn bә kәno, jәğo ki, qәvonәdә i kәrәn qujd sıxanon mәsәdә, oqardә doroz bedә çı toyxonә mionәdә, votdә:

- Ha Kulәtonıjon, hәni az bәşmәno heyvon kışteku, qujd pateku oqonim, biәnәn ın çәxo, ımәn şımә, boәnәn hәni mıni obırәn ...

Hәni bışi rohәt bıhıt

Çı Rәhmәtolla qıle çokә zandәqoş hıste be. Ey ın zandәqo xotoş ve pidәbe. Heyvon lap bәne odәmi zıvon zındәbe.

Zomostonә rujon qıleәdә ә zandәqo bәrk noxәşәti qәtedә. Merd çı әloc kardedә, dәvo-dәmon dodә, zandәqo rujbәruj bә dumo şedә. Rәhmәtolla çan şәv çı han-hıti mandә, xeyrış bedәni, zandәqo mardә. Merd xeyli bekef bedә.

Bәdbәxtçiәtikü tikey davardә, ısәnә poynә ozzo qәtedә. Rәhmәtolla dıştә jeni be han-hıti ruj-bә şәv çı poynә tonoku lıvedәnin. Bәne korpә әğıli ey moledәn, әzizlәmiş kardәn, unәn foydәş bedәni. Şәvi i alәmәdә poynә conış beşedә. Rәhmәtolla kumәdә beşedә bә daşt. Iştә dimi qәtedә bә ğıbliә, dason doroz kardә bә osmon, sute-sute votedә:

- Ha xıdo, tı çan şәv be bә çımı heyvonon qorә norohәt biş, han-hıtı bәştı çәş şedәnıbe. Hәni bışi rohәt bıhıt, heyvononım deyneni marde.

Tobәm kardә nәbәy, mıni әkıştin

Rәhmәtdik Şıxәli mamu ve çokә merd be. Zәhmәtkeş be. Әncәx qıle aybış hıstı be ki ve peşomә kәs be. İ ruj merd hanәdә vindedә ki, qıle merd dı dıqlә jeni ey bәrk tosnedәn. Әvon bey votdәn ki, әqәr tı peşome tobә nıkoş, çәmә dasәdә sәğ әrәxniş. Şıxәli mamu tobә kardә ki i kәrәn ә zәhәri bә zıvoni әjәni. Şıxәli mamu dığlә hәvluconi çı hanәdә oğo bedә. Ağlış toә sә ome, ıştә key xıvandi şәvi nimәdә çı vırәdә pekardedә, votedә:

- Әhmәdi kinә, rә çımı jinә olaton bıdә bәmı.

Jen xәbә sedә:

- Ha merd, bәtı çiç be, şәvi bı alәmәdә jinә olati çiç kardedәş?

- Hiççi, peşome tobәm kardә, bә ru şedәm bı ğosl karde.

Çı әhvolatiku i hәftә davardedә. Hәğiğәtәn, Şıxәli mamu peşomedәni, ıştә әrәğ-çәxırә kade hәmronku diәro nәvedә, tobә karde hәxәdәn bә hәmmә kәsi votdә.

İ ruj xәbә beşedә ki, Şıxәli mamu ıştә tobәş arıştә, dıştә kanә dusti Ğolәmi unәn “әrә kәşedә”. Camaat xәbә sedә:

- Ha Şıxәli, hәlә bәmә bıvot, ә tobә karde çiç be, bәs ın cirinqi-cirinqi çiçe? Tı ın maholı bә das dәnoә?

Şıxәli mamu votedә:

- Ne, ne, mәsәlә jәğo ni, mı ә tobә dıştә xoşi kardә nıbe. Әqәr mı bәvәdә tobә kardәm nәbe mıni әkıştin.

Seyid, sәlom әleykum

Navko bә Dәlokbә mәktәb Dәxıl nomәdә qıley mellim omedә.

Çiçikü bedә camaati çeyku xoş omedәni. Iştә arәdә sıxan nodәn ki, ın mellimi çı diәdә beken. Beçey qorә bә mellimi rast omәdә votedәn:

- Seyid, sәlom әleykum.

Dәxıl mellim bey joğo votәkәson votdә ki, әv seyid ni, heç әçey dәdә-bobondәn heç ki dı seyidon umjәn bıәni. Әncәx bı cәvobi odәmon әhmiyәt dodәnin, “seyid, sәlom әleykum, seyid, sәlom әleykum” votdәn, çı Dәxıl mellimi tono davardәn.

İ ruj roysә çı di siprişonәdә Riş mәlo rast qınedә bә Dәxıl mullimi. Әv nez omәdә bә mullimi, dıqlә dasi dey das qәtedә, çәğın votdә:

- Seyid, sәlom әleykum.

Dәxıl mellim cındo bedә. Çәğın duz omedә bә maarif şöbә, әrızә dodә, beşıdә çı koәdә.


 1
  Paylaş   Tweetle   Paylaş   Paylaş   Gönder
×
×

Xәş omәşon /

Xoş gәldiniz